Apa itu faraid?
Faraid ialah ilmu pembahagian harta pusaka orang Islam kepada waris yang berhak, dengan kadar yang telah ditetapkan. Asas utamanya terdapat dalam Surah An-Nisa', ayat 7, 11, 12 dan 176, kemudian dihuraikan melalui hadis dan ijtihad ulama.
Panduan ini memberi gambaran umum. Keputusan bagi sesuatu kes bergantung pada fakta keluarga dan perintah pihak berkuasa yang berkaitan.
Sebelum harta dibahagi
Faraid hanya dikira pada baki harta selepas tanggungan si mati diselesaikan, mengikut tertib umum berikut:
- Kos pengurusan jenazah yang munasabah.
- Hutang kepada manusia dan tanggungan seperti zakat yang tertunggak.
- Tuntutan harta sepencarian, jika berkenaan.
- Wasiat yang sah kepada bukan waris, tidak melebihi satu pertiga baki harta.
Rukun dan syarat
Pewarisan berlaku apabila wujud tiga perkara: si mati, waris yang masih hidup semasa kematian, dan harta yang ditinggalkan.
Sebab mewarisi
- Hubungan nasab, seperti anak, ibu bapa dan adik-beradik.
- Perkahwinan yang sah, iaitu suami atau isteri.
- Wala', iaitu hubungan pembebasan hamba, yang kini jarang berlaku.
Penghalang pewarisan
- Membunuh si mati.
- Berlainan agama antara si mati dan waris.
- Perhambaan.
Enam bahagian tetap (furud)
Al-Quran menetapkan enam kadar. Waris yang menerima kadar ini dipanggil ashabul furud.
| Kadar | Waris dan keadaan |
|---|---|
| 1/2 | Suami jika tiada keturunan yang mewarisi; seorang anak perempuan; seorang cucu perempuan; seorang saudara perempuan seibu sebapa atau sebapa, tertakluk pada syaratnya. |
| 1/4 | Suami jika ada keturunan; isteri jika tiada keturunan. |
| 1/8 | Isteri jika ada keturunan yang mewarisi. Beberapa isteri berkongsi kadar ini. |
| 2/3 | Dua atau lebih anak perempuan, cucu perempuan, atau saudara perempuan seibu sebapa atau sebapa, tertakluk pada syaratnya. |
| 1/3 | Ibu jika tiada keturunan dan kurang daripada dua saudara; dua atau lebih saudara seibu, yang berkongsi sama rata. |
| 1/6 | Bapa atau ibu jika ada keturunan; nenek; seorang saudara seibu; cucu perempuan atau saudara perempuan sebapa bagi melengkapkan 2/3. |
Asabah: penerima baki
Selepas bahagian tetap diberikan, baki diserahkan kepada asabah mengikut tertib kedekatan, bermula daripada anak lelaki, cucu lelaki, bapa, datuk, saudara lelaki dan seterusnya.
- Asabah dengan sendiri: lelaki seperti anak lelaki dan bapa.
- Asabah dengan orang lain: perempuan yang bersama saudara lelakinya, dengan kadar lelaki dua bahagian perempuan.
- Asabah bersama orang lain: saudara perempuan yang bersama anak perempuan si mati.
Hajb: waris terhalang
Hajb bermaksud waris yang lebih dekat menghalang atau mengurangkan bahagian waris lain. Hajb kurang mengurangkan kadar, contohnya suami daripada 1/2 kepada 1/4. Hajb penuh menghalang sepenuhnya, contohnya anak lelaki menghalang adik-beradik si mati.
Suami, isteri, anak, bapa dan ibu tidak boleh terhalang sepenuhnya.
'Aul dan baki harta
'Aul
'Aul berlaku apabila jumlah bahagian tetap melebihi satu. Semua bahagian dikurangkan secara berkadar supaya jumlahnya tepat.
Baki tanpa asabah
Jika masih ada baki dan tiada asabah, kalkulator kami menyerahkan baki itu kepada Baitulmal, selari dengan K-Faraid MAIS dan kalkulator MyLand JKPTG. Ada pandangan ulama dan amalan negeri yang berbeza, jadi rujuk pihak berkuasa negeri bagi kes sebenar.
Kes khusus
Gharrawain
Apabila waris hanya suami atau isteri bersama bapa dan ibu, ibu menerima satu pertiga daripada baki selepas bahagian suami atau isteri.
Musytarakah
Dalam susunan waris tertentu, saudara seibu sebapa berkongsi bahagian 1/3 bersama saudara seibu, kerana asabah tidak mempunyai baki.
Datuk bersama saudara
Kes ini menggunakan kaedah muqasamah dan perlu dirujuk kepada pakar. Kalkulator kami belum mengiranya.
Munasakhat
Munasakhat berlaku apabila seorang waris meninggal dunia sebelum pusaka dibahagikan. Bahagian waris itu kemudian dibahagikan kepada warisnya sendiri. Kalkulator kami menyokong dua lapis kematian.